Ecocheques 2026: verplicht of niet per paritair comité

Je HR-verantwoordelijke klopt aan. "Chef, de ecocheques - moeten we die dit jaar opnieuw bestellen?" Je hebt eerlijk gezegd geen idee. Vorig jaar deed het sociaal secretariaat dat toch gewoon? Maar nu wil je het zelf regelen. Of misschien twijfel je of jouw sector die ecocheques eigenlijk wel verplicht stelt.

Je bent niet de enige. De vraag of ecocheques verplicht zijn, is een van de meest gestelde HR-vragen in België. En het antwoord is - typisch Belgisch - niet simpel. Het hangt af van je paritair comité, je sectorale cao en soms zelfs van afspraken op bedrijfsniveau.

In dit artikel leggen we helder uit wanneer ecocheques verplicht zijn, wat het maximumbedrag is, hoe je ze berekent voor deeltijdse werknemers, en wat je er precies mee kunt kopen. Zonder juridisch gewauwel, met concrete cijfers.

Wat zijn ecocheques precies?

Een ecocheque is een elektronische cheque waarmee je werknemer ecologische producten en diensten kan kopen. Denk aan energiezuinige huishoudtoestellen, biologische voeding, tweedehandsartikelen of een overnachting in een hotel met het label Groene Sleutel.

De ecocheque werd in 2009 ingevoerd via een interprofessioneel akkoord. Het idee? Werknemers een extralegaal voordeel geven dat tegelijk duurzame consumptie stimuleert. De cheques worden uitgegeven door vier erkende uitgiftemaatschappijen: Edenred, Monizze, Pluxee (het vroegere Sodexo) en G.O.T. Connection.

Belangrijk om te weten: ecocheques zijn geen overheidsinitiatief. Het zijn privé-cheques die je als werkgever bestelt bij een van die vier bedrijven. De overheid bepaalt wel de spelregels en het fiscale kader.

Zijn ecocheques verplicht? Dat hangt van je sector af

Hier wordt het even juridisch. Niet saai juridisch, maar wel belangrijk.

Ecocheques zijn in principe niet verplicht. Er bestaat geen algemene wettelijke verplichting voor werkgevers om ecocheques toe te kennen. Maar - en dit is een grote maar - heel wat sectoren hebben via een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) wél afgesproken dat werkgevers ecocheques moeten toekennen.

In de praktijk betekent dit: of ecocheques verplicht zijn voor jou als werkgever, hangt volledig af van je paritair comité en de sectorale cao die daarbinnen geldt.

Ecocheques zijn verplicht als:

• Je paritair comité een cao heeft die ecocheques voorziet
• Je bedrijf een eigen cao of individuele overeenkomst heeft die ecocheques vastlegt
• Je onder het aanvullend paritair comité voor bedienden (PC 200) valt - daar zijn ecocheques sectoraal verplicht

Ecocheques zijn niet verplicht als:

• Je paritair comité geen cao heeft die ecocheques voorziet
• Er op bedrijfsniveau geen afspraken bestaan over ecocheques
• Je in de publieke sector werkt (de regeling geldt enkel voor de privésector)

We zien regelmatig dat werkgevers ervan uitgaan dat ecocheques automatisch verplicht zijn. Dat klopt niet. Maar als je sector het voorziet en je kent ze niet toe, dan zit je wel met een probleem. Want dan ben je in overtreding met de sectorale cao.

Ecocheques per paritair comité: de belangrijkste sectoren

Laten we de grote sectoren overlopen. Dit zijn de regels die in 2026 gelden, maar let op: sectorakkoorden worden regelmatig heronderhandeld. Controleer altijd de meest recente cao voor jouw PC.

PC 200 - Aanvullend paritair comité voor bedienden

Dit is de grootste groep. Werk je met bedienden die niet onder een specifiek paritair comité vallen? Dan val je bijna zeker onder PC 200. En dan zijn ecocheques verplicht.

Het bedrag voor een voltijdse werknemer met een volledige referteperiode: 250 euro per jaar. De referteperiode loopt van juni van het vorige jaar tot mei van het lopende jaar. Uitbetaling gebeurt in juni.

Voor deeltijdse werknemers in PC 200 gelden deze bedragen (indicatief, 2026):

• 4/5 tewerkstelling: 250 euro
• 3/5 tewerkstelling: 200 euro
• Halftijds: 150 euro
• Minder dan halftijds: 100 euro

Met meer dan 15 jaar ervaring in Belgische payroll weten we dat PC 200 veruit de meeste vragen oplevert rond ecocheques. Logisch ook, want het is het grootste paritair comité van het land.

PC 124 - Bouwbedrijf

Grote verandering in 2026. De bouwsector kende jarenlang ecocheques van 115 euro per jaar. Maar het sectorakkoord 2025-2026 schaft die regeling af. De ecocheques worden voor het laatst toegekend in mei 2026, voor de referteperiode van 1 april 2025 tot 31 maart 2026. Daarna verdwijnen ze en komen er maaltijdcheques in de plaats.

Als je in de bouw zit: zorg dat je die laatste toekenning correct afhandelt. En bereid je voor op de overstap naar maaltijdcheques.

PC 302 - Horeca

In de horecasector bestaan er ook afspraken over ecocheques, al variëren de bedragen. De sector vroeg recent om een bredere bestedingsmogelijkheid voor ecocheques. Check de meest recente sectorale cao voor de exacte modaliteiten in jouw deelsector.

PC 140 - Vervoer en logistiek

Binnen PC 140 zijn er subsectoren die ecocheques voorzien. De bedragen en voorwaarden kunnen sterk verschillen per subsector. Hier is het echt zaak om je specifieke cao na te kijken of contact op te nemen met je sociaal secretariaat.

PC 220 - Voedingsindustrie

Ook de voedingsnijverheid voorziet ecocheques via sectorale cao's. Het sectorakkoord 2025-2026 bepaalt de modaliteiten voor deze periode.

Andere paritaire comités

De FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg publiceert een volledig sectoraal overzicht van ecocheques dat per paritair comité aangeeft of ecocheques verplicht zijn, welk bedrag geldt en welke referteperiode van toepassing is. Dit document wordt regelmatig bijgewerkt.

Twijfel je over jouw situatie? Dan kan je dat ook overlaten aan een payrollpartner die alle paritaire comités kent. Bij Umeris Payroll houden we de sectorale akkoorden bij voor elk PC waarin je werknemers tewerkstelt - zo hoef je daar zelf niet wakker van te liggen.

Het maximumbedrag: 250 euro per jaar

Het maximumbedrag voor ecocheques is 250 euro per werknemer per jaar. Elke individuele cheque mag maximaal 10 euro waard zijn. Dit zijn geen willekeurige grenzen: ze zijn vastgelegd om de RSZ-vrijstelling te behouden.

Overschrijd je die 250 euro? Dan verlies je de volledige vrijstelling van sociale bijdragen en belastingen. Niet alleen op het deel boven 250 euro, maar op het gehele bedrag. Dat wil je vermijden.

Niet elke sector kent het maximale bedrag van 250 euro toe. In PC 200 is het inderdaad 250 euro voor voltijdse werknemers, maar in de bouw (PC 124) was het bijvoorbeeld 115 euro. Het bedrag hangt af van wat de sectorale cao voorziet.

Voorwaarden voor de RSZ-vrijstelling

Dit is het kernpunt voor werkgevers. Ecocheques zijn vrijgesteld van RSZ-bijdragen en belastingen, maar alleen als je aan alle voorwaarden voldoet. Mis je er eentje, dan worden de ecocheques beschouwd als gewoon loon - en betaal je er sociale bijdragen en belastingen op.

De voorwaarden op een rij:

• De ecocheques mogen geen loon, premie of ander voordeel vervangen (behalve maaltijdcheques)
• Ze worden toegekend via een sectorale cao, bedrijfs-cao of individuele schriftelijke overeenkomst
• De nominale waarde per cheque bedraagt maximaal 10 euro
• Het totale jaarbedrag per werknemer overschrijdt 250 euro niet
• De cheque vermeldt een geldigheidsduur van 24 maanden en het feit dat hij enkel besteed kan worden aan ecologische producten en diensten
• De cheque staat op naam van de werknemer

Klinkt logisch, toch? Toch gaat het in de praktijk soms mis. Werkgevers die vergeten de toekenning schriftelijk vast te leggen. Of die per ongeluk boven de 250 euro uitkomen door een fout in de berekening bij deeltijdse werknemers.

Meer weten over de bredere impact op je loonkost? Bekijk ons artikel over loonkost berekenen voor een volledig overzicht van alle componenten.

Berekening bij deeltijds werk en in-uitdiensttreding

Hier struikelen veel werkgevers. De berekening van ecocheques voor deeltijdse werknemers en voor mensen die niet het hele jaar in dienst waren, is niet altijd even transparant.

Deeltijdse werknemers

De basisregel: deeltijdse werknemers hebben recht op ecocheques pro rata van hun tewerkstellingsbreuk. Die breuk is de verhouding tussen hun gemiddelde wekelijkse arbeidsduur en die van een voltijdse werknemer (doorgaans 38 uur).

Sommige sectoren, zoals PC 200, werken met vaste schijven in plaats van een exacte pro rata. We gaven die bedragen eerder al mee: 250, 200, 150 of 100 euro afhankelijk van je arbeidsregime.

Andere sectoren berekenen het wel exact pro rata. Een werknemer die 30 uur werkt op een 38-urenweek krijgt dan: 250 x (30/38) = 197,37 euro. Afgerond naar het dichtstbijzijnde veelvoud van de chequewaarde.

In- en uitdiensttreding

Werknemers die tijdens de referteperiode in of uit dienst treden, krijgen ecocheques pro rata temporis. Concreet: je deelt de referteperiode op en berekent het bedrag op basis van de effectief gewerkte periode.

In sommige sectoren wordt dat berekend per week (1/25ste per gewerkte week, met een maximum van 25/25sten). In andere sectoren per maand. De exacte berekeningswijze vind je in de sectorale cao.

Bij uitdiensttreding moeten de pro rata ecocheques ten laatste op het moment van de uitdiensttreding worden toegekend. Vergeet dit niet - het is een veelgemaakte fout.

Gelijkgestelde periodes

Bepaalde periodes van afwezigheid worden gelijkgesteld met effectieve arbeid voor de berekening van ecocheques. Denk aan jaarlijkse vakantie, wettelijke feestdagen, kort verzuim en de eerste 30 dagen gewaarborgd loon bij ziekte. Maar niet elke afwezigheid telt mee. Langdurige ziekte na de periode van gewaarborgd loon telt doorgaans niet mee.

De eerlijke waarheid? Deze berekeningen zijn complex genoeg om fouten te maken. Veel van de werkgevers die we begeleiden bij Umeris laten dit bewust over aan hun payrollpartner. Een automatisch systeem dat je paritair comité kent en de juiste pro rata berekening toepast, bespaart je uren puzzelwerk.

Ecocheques versus maaltijdcheques: wat is het verschil?

Een vraag die we opvallend vaak krijgen. Beide zijn extralegale voordelen. Beide zijn fiscaal interessant. Maar ze werken heel anders.

Toekenning Maaltijdcheques worden per gewerkte dag toegekend. Ecocheques op jaarbasis (of semestrieel, afhankelijk van de sector). Je kunt dus niet zomaar het ene door het andere vervangen, tenzij de sectorale cao dat toelaat.

Bedrag Het maximumbedrag voor maaltijdcheques is 10 euro per gewerkte dag (sinds 2026), waarvan de werkgever maximaal 8,91 euro bijdraagt. Voor ecocheques is het maximum 250 euro per jaar.

Besteding Met maaltijdcheques koop je voeding en maaltijden. Met ecocheques koop je ecologische producten en diensten. De bestedingslijst voor ecocheques is een stuk breder dan veel mensen denken (daarover straks meer).

Fiscaal Beide zijn vrijgesteld van RSZ-bijdragen en belastingen voor de werknemer, mits de voorwaarden worden nageleefd. Voor de werkgever zijn maaltijdcheques fiscaal aftrekbaar (het werkgeversdeel tot 2 euro per cheque). Ecocheques zijn dat niet - ze zijn een niet-aftrekbare beroepskost. Dat maakt maaltijdcheques fiscaal iets voordeliger voor de werkgever.

Omzetting Interessant detail: ecocheques mogen worden omgezet in maaltijdcheques, zonder dat dit als loonvervanging wordt beschouwd. Andersom mag niet. De bouwsector (PC 124) maakt hier in 2026 precies gebruik van door ecocheques af te schaffen en maaltijdcheques in te voeren.

Meer over de regels voor maaltijdcheques vind je in ons artikel over maaltijdcheques als werkgever in 2026.

Wat kun je kopen met ecocheques?

De bestedingslijst voor ecocheques is uitgebreider dan de meeste werknemers beseffen. Vier grote categorieën:

Ecologische producten en diensten Energiezuinige huishoudtoestellen met een goed energielabel (A, B, C of D voor koelkasten en diepvriezers, A voor wasmachines). LED-verlichting. Zonnepanelen en isolatiemateriaal. Waterbesparende douchekoppen.

Biologische en korte keten Alle voedingsproducten met het EU-biolabel of het Biogarantie-label. Land- en tuinbouwproducten uit de korte keten. Abonnementen op groentepakketten van lokale boerderijen.

Duurzaam toerisme en mobiliteit Overnachtingen in hotels en B&B's met het Groene Sleutel-label. Bezoeken aan dierentuinen en natuurparken. Fietsen (ook elektrische). Openbaar vervoer-abonnementen.

Hergebruik en tweedehands Bijna alle tweedehandsproducten, behalve toestellen met een niet-elektrische of hybride motor. Kringloopwinkels, tweedehandskledij, refurbished elektronica.

De volledige en actuele lijst vind je op myecocheques.be en op de websites van Edenred, Monizze en Pluxee. De lijst wordt periodiek bijgewerkt door de Nationale Arbeidsraad.

Praktisch: hoe ken je ecocheques toe als werkgever?

Even een stapje terug voor wie dit voor het eerst doet. De stappen:

1. Check of jouw paritair comité ecocheques verplicht stelt. Raadpleeg de sectorale cao of vraag het aan je sociaal secretariaat.

2. Sluit je aan bij een erkende uitgiftemaatschappij: Edenred, Monizze, Pluxee of G.O.T. Connection. Vergelijk hun administratieve kosten, want die verschillen.

3. Zorg voor een schriftelijke basis. Dat kan een sectorale cao zijn (die bestaat al als je sector ecocheques voorziet), een bedrijfs-cao of een individuele schriftelijke overeenkomst per werknemer.

4. Bereken het correcte bedrag per werknemer, rekening houdend met tewerkstellingsbreuk en referteperiode.

5. Bestel de ecocheques tijdig bij je uitgiftemaatschappij. De meeste sectoren voorzien toekenning in juni of op een ander vast moment.

6. Vermeld de ecocheques op de loonbrief van je werknemer.

Dat klinkt als zes stappen, maar in de praktijk doet je sociaal secretariaat of payrollpartner het merendeel van dit werk. Het wordt pas lastig als je meerdere paritaire comités combineert of veel deeltijdse werknemers hebt met verschillende tewerkstellingsbreuken.

Veelvoorkomende fouten bij ecocheques

Na meer dan 15 jaar in Belgische payroll hebben we zo ongeveer elke fout voorbij zien komen. De meest voorkomende:

Te laat bestellen. Sommige werkgevers bestellen de ecocheques pas als werknemers ernaar vragen. Tegen die tijd kan de deadline al voorbij zijn. Plan de bestelling ruim op voorhand in.

Geen schriftelijke overeenkomst. Als ecocheques niet via een sectorale cao verplicht zijn maar je ze toch wilt toekennen, heb je een schriftelijke overeenkomst nodig. Zonder die overeenkomst verlies je de RSZ-vrijstelling.

Fout bij deeltijdse berekening. Pro rata berekenen is niet moeilijk, maar het gaat mis als je de verkeerde tewerkstellingsbreuk hanteert of de gelijkgestelde periodes verkeerd inschat.

Ecocheques toekennen boven 250 euro. Soms door een rekenfout, soms omdat een werknemer zowel via de sector als via een bedrijfsakkoord ecocheques ontvangt. Het totaal mag nooit boven 250 euro per jaar komen.

Vergeten bij uitdiensttreding. Pro rata ecocheques moeten worden toegekend bij het vertrek van de werknemer. Dit wordt nogal eens over het hoofd gezien.

Veelgestelde vragen

Zijn ecocheques verplicht voor alle werkgevers in België? Nee. Ecocheques zijn niet automatisch verplicht. Of je ze moet toekennen hangt af van je paritair comité en de sectorale cao. In PC 200 (aanvullend paritair comité voor bedienden) zijn ze wel verplicht. In andere sectoren kan dat verschillen.

Hoeveel bedragen ecocheques maximaal per jaar? Het wettelijke maximum is 250 euro per werknemer per jaar. Elke individuele cheque mag maximaal 10 euro waard zijn. Dit maximum geldt als voorwaarde voor de RSZ- en belastingvrijstelling.

Moet ik ecocheques toekennen aan een werknemer die halverwege het jaar in dienst treedt? Ja, pro rata. De werknemer heeft recht op ecocheques voor de periode dat hij of zij effectief in dienst was tijdens de referteperiode. De exacte berekening hangt af van je sectorale cao.

Kan ik ecocheques omzetten in maaltijdcheques? Ja, dat is toegestaan. Ecocheques mogen worden vervangen door maaltijdcheques zonder dat dit als loonvervanging geldt. De omgekeerde beweging (maaltijdcheques naar ecocheques) is niet toegelaten.

Wat als ik de ecocheques niet toeken terwijl mijn sector dat verplicht? Dan ben je in overtreding met de sectorale cao. Werknemers kunnen de ecocheques opeisen, eventueel via de vakbond of de arbeidsrechtbank. Je riskeert ook een regularisatie door de RSZ.

Hoe lang zijn ecocheques geldig? Ecocheques zijn 24 maanden geldig vanaf de datum van terbeschikkingstelling aan de werknemer. Na die periode vervallen ze. Gereactiveerde cheques (na verval) zijn slechts 3 maanden geldig.

Kort samengevat

Ecocheques verplicht of niet? Het hangt af van je paritair comité. In PC 200 is het antwoord ja, en dat geldt voor een groot deel van de Belgische bedienden. In andere sectoren moet je de sectorale cao nakijken. Het maximumbedrag is 250 euro per jaar, de cheques zijn 24 maanden geldig, en als werkgever moet je aan strikte voorwaarden voldoen om de RSZ-vrijstelling te behouden.

De regels zijn niet ingewikkeld als je ze eenmaal kent. Maar met meerdere paritaire comités, deeltijdse werknemers en in-uitdienstregelingen wordt het al snel een puzzel. En die puzzel wil je correct leggen - want fouten kosten je de volledige RSZ-vrijstelling.

Bij twijfel: raadpleeg je sociaal secretariaat, een HR-expert of de informatie van de FOD Werkgelegenheid. Hoe beter je geïnformeerd bent, hoe minder verrassingen.

---

Hoe Umeris Payroll je hierbij helpt

Geen zin om zelf te puzzelen met RSZ-percentages en vakantiegeld? Dat snappen we.

Met Umeris Payroll:

• Contracten in minder dan 60 seconden - Maak proef- en interimcontracten aan zonder gedoe
• Automatische loonberekening - Correcte verloning volgens de actuele wetgeving en je paritair comité
• Dimona en sociale documenten - Wij regelen alle aangiftes, jij focust op je business
• 24/7 persoonlijke support - Altijd een vaste contactpersoon die je bedrijf kent
• Geen vaste maandkosten - Betaal enkel voor wat je gebruikt

Probeer Umeris Payroll of neem contact op met onze HR-experts voor advies op maat.

---

De informatie in dit artikel is louter informatief en vervangt geen professioneel juridisch of boekhoudkundig advies. Arbeidswetgeving wijzigt regelmatig. Raadpleeg steeds de actuele wetgeving of neem contact op met een HR-expert voor advies op maat van jouw situatie.